Κίνδυνοι στη θάλασσα

Για να βρίσκομαι εδώ και να γράφω σήμερα, σημαίνει πως δεν έζησα πολύ επικίνδυνες καταστάσεις στο ψάρεμα. Σημαίνει επίσης ότι είχα μερικές φορές και την τύχη με το μέρος μου, χρειάζεται πάντα κι η τύχη στη ζωή. Ναυάγια δεν γνώρισα, αν και συχνά πήρα τη θάλασσα αψήφιστα και διέπραξα αποκοτιές που συχνά δεν συγχωρούνται. Τώρα πια προσέχω πιο πολύ. Ξέρω ανθρώπους που έζησαν την καταστροφή της βάρκας τους κι αυτό τους άλλαξε πολύ, είναι ένα σπάσιμο του ηθικού το ναυάγιο, που συχνά αφήνει αθεράπευτα σημάδια στην ψυχή του θαλασσινού που θα του συμβεί. Ακόμη χειρότερα είναι τα πράγματα βέβαια στο υποβρύχιο ψάρεμα, εκεί η αποτυχία ισοδυναμεί με τον χαμό. Συμβαίνει αυτό, επειδή ο άνθρωπος από τη στιγμή που θα εισέλθει στο νερό βρίσκεται να συμμετέχει, τόσο ως θύτης όσο και ως θύμα στη φυσική επιλογή. Το γεγονός αυτό, που δυστυχώς επαληθεύεται κάθε καλοκαίρι, αναδεικνύει το ψάρεμα με άπνοια ως την πιο ευγενή και έντιμη μορφή αλιείας. Κίνδυνοι στη θάλασσα Ουσιαστικά ο κίνδυνος είναι η απώλεια των αισθήσεων λόγω παρατεταμένης βουτιάς, αλλά τα τελευταία χρόνια έχουν δυστυχώς χαθεί πολλοί ψαροκυνηγοί εξαιτίας των ταχύπλοων σκαφών. Μερικές φορές κινδύνεψα κι εγώ από σκάφη, και στάθηκα πολύ τυχερός. Από υποξία, μόνο μία φορά αισθάνθηκα ότι προσέγγισα το όριο, αλλά και πάλι ήμουν τυχερός. Νομίζω όμως ότι αξίζει να μνημονεύσω αυτή την περίπτωση, γιατί έκανα ένα λάθος για να φτάσω να κινδυνεύσω, ένα λάθος βασικό, το λάθος που τελικά στοιχίζει ζωές και καλό θα είναι να το έχουμε όλοι υπόψη και να το αποφεύγουμε. Ηταν Ιούνιος του '90 και ψάρευα στον «Κέδρο», κάβο στη νότια Ιθάκη. Ψάρια δεν έβρισκα ρηχά, κι είχα αρχίσει να βαθαίνω. Σε μια μεσόνερη βουτιά, διέκρινα μια 4κιλη σφυρίδα και την ακολούθησα, για να δω πού θα τρύπωνε. Μπήκε τελικά σε ένα «φρύδι» στα βαθιά, στα 32 μ. Εβαλα σημάδια και αναδύθηκα για να προετοιμάσω τη βουτιά, μεγάλη για τα τότε δεδομένα, αλλά και για τα σημερινά. Τα είχα τα μέτρα, αν και με εξοπλισμό τελείως ακατάλληλο. Μάσκα μεγάλου όγκου, κοντά βατραχοπέδιλα από καουτσούκ και, κυρίως, χοντρή στολή που χρειαζόταν 7 κιλά μολύβια! Κατέβηκα, ωστόσο, κοίταξα και είδα το ψάρι καθισμένο στην άμμο, με το κεφάλι προς τα μέσα. Προκειμένου να μη βραχώσει, καθυστέρησα λίγο τη βολή για να σημαδέψω σβέρκο κι εγκέφαλο. Τη στιγμή που πάτησα τη σκανδάλη, το ψάρι μετακινήθηκε ανεπαίσθητα, και το καμάκι καρφώθηκε στην άμμο. Ανέβηκα γρήγορα και ξαναόπλισα αμέσως. Ηθελα το ψάρι οπωσδήποτε! Αυτό ήταν και το λάθος μου. Ποτέ δεν πρέπει να σε συνεπαίρνει η επιθυμία να πιάσεις το ψάρι που κυνηγάς! Θα κινδυνέψεις, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα παρασυρθείς σε απερίσκεπτη ενέργεια. Ακόμα κι αν δεν κινδυνέψεις, το πιθανότερο είναι να το χάσεις. Το ήθελα οπωσδήποτε, γιατί ποτέ μέχρι τότε δεν είχα πιάσει σφυρίδα στο ψαροτούφεκο, είναι αρκετά σπάνιες στα μέρη μας. Την έβλεπα σαν ολοκλήρωση, σαν καταξίωση... Μπούρδες, χαζομάρες! Κίνδυνοι στη θάλασσα Χωρίς να προετοιμαστώ σχεδόν καθόλου, χωρίς να ρίξω τους παλμούς και να ηρεμήσω, έφυγα σφαίρα για τα 32 μ. Δεν βρήκα βέβαια τη σφυρίδα, μετά τη βολή το φρύδι είχε θολώσει και δεν φαινόταν τίποτα στο εσωτερικό του. Αρχισα να ανεβαίνω, και στα τελευταία μέτρα ένιωσα τα πόδια μου να κόβονται. Κοίταξα ψηλά, κι είδα την επιφάνεια της θάλασσας να μαυρίζει... Είχα ακόμα τη διαύγεια να καταλάβω τι μου συνέβαινε. Εφτασα πάνω, πέταξα τη μάσκα και πήρα πολλές, βαθιές ανάσες. Εκτοτε, δεν σεκλετίστηκα ποτέ, για κανένα ψάρι. Κανένα ψάρι δεν μπορεί να χαρίσει την ευτυχία. Το κάθε ψάρι, όμως, μπορεί να σημάνει τον όλεθρο. Αλλη μία φορά, τα πρώτα χρόνια του ψαρέματος, είχα χωθεί σε μια σχισμή του τοίχου για έναν ροφό. Καθώς οπισθοχωρούσα, ο αναπνευστήρας βρήκε βράχο και μου έβγαλε τη μάσκα. Βγήκα τελικά ψηλαφητά, αλλά είχα λαχταρήσει. Κάτι παρόμοιο μού είχε διηγηθεί ως συμβάν της ζωής του, πολλά χρόνια πριν, ο Γιάννης Βλάχος. Στριμωγμένος σε ένα θαλάμι, ψάχνοντας για κάποιο ψάρι, βρέθηκε σφηνωμένος. Ούτε μπρος, ούτε πίσω... Κάπου έβρισκαν τα μολύβια του. Τελικά, έτσι πνίγονται, είχε τη διαύγεια να σκεφτεί. Εννοείται ότι ξεκόλλησε, είχε πολλά ακόμα να κάνει στη ζωή του.. Δεν σταμάτησα να μπαίνω σε σχισμές παρ' όλα αυτά, ήταν εποχές που οι ροφοί έκαναν πάρτι σε αυτού του είδους τα θαλάμια. Φρόντιζα όμως πάντοτε να αφήνω τον αναπνευστήρα απ' έξω. Δεν μου ξανασυνέβη λοιπόν να μου φύγει πια η μάσκα, όμως αυτό που πήγα να πάθω μερικά χρόνια αργότερα, εξαιτίας των σχισμών που τρύπωνα, ήταν τελείως απροσδόκητο, ομολογώ ότι δεν το περίμενα ποτέ. Το στίγμα της συγκεκριμένης σχισμής μπορεί να δοθεί με ακρίβεια, ώστε να την έχει υπόψη του όποιος τύχει να διαβάσει αυτό το σημείωμα και να την αποφεύγει. Βρίσκεται λίγα μόλις μέτρα πριν από το φανάρι του γερο-Μαύρου, όπως ανεβαίνουμε προς τα βόρεια από τον Πίσω Αετό της Ιθάκης. Είναι μια πολύ ευρύχωρη τρύπα, στα τέσσερα μόλις μέτρα βάθους. Μπήκα γυρεύοντας κάνα σαργό και βρήκα τον μπελά μου! Το τούνελ ανέβαινε προς τα επάνω και ήταν διαμπερές, όπως προχωρούσα είδα φως στην οροφή του. Προχώρησα λίγο ακόμα, και είδα μια τεράστια ουρά στην επιφάνεια! Σε κλάσματα δευτερολέπτου πέρασαν κάμποσες σκέψεις από τον νου μου, πριν φτάσω στη... σωστή: ποπό ψαρούκλα, πελαγίσια, μα τι κάνει εδώ μέσα, και κάπως ανάποδη είναι η ουρά του, ωχ Παναγία μου, φώκια! Η φώκια διάβασε τη σκέψη μου και βύθισε τη μουσούδα της μέσα στο νερό για να με δει. Δεν το σκέφτηκα διόλου, οπισθοχώρησα γρήγορα, σημαδεύοντας ταυτόχρονα το ζώο ανάμεσα στα μάτια. Αν μου ορμούσε, δυστυχώς δεν είχα άλλη επιλογή, κι ο Θεός βοηθός. Ευτυχώς δεν επιτέθηκε, βγήκα πανικόβλητος και δεν πλησίασα ποτέ ξανά τη συγκεκριμένη τρύπα. Και μιας και μιλάμε για φώκιες, αξίζει να αναφερθεί η περιπέτεια του φίλου μου Διονύση από το Κιόνι της βόρειας Ιθάκης, αν και δεν έχει σχέση με ψαροτούφεκο. Ο άνθρωπος απλώς θέλησε να κάνει νυχτερινό κολύμπι. Κάνοντας πρόσθιο, άγγιξε κάτι μαλακό... Την επόμενη στιγμή «κάτι» τον άρπαξε από τον ώμο. Χρειάστηκε να του γίνουν εξήντα ράμματα και ήταν πολύ τυχερός που η φώκια δεν τον είχε δαγκώσει στον λαιμό. Τέτοιο κακό συναπάντημα είχε πριν από πολλά χρόνια κι ένας γνωστός μου, που είχε τότε το κακό χούι του νυχτερινού ψαρέματος. Αυτός, με το που έφεξε τη σχισμή, είδε το μουσούδι της στους δέκα πόντους από το πρόσωπό του! Ο βαρκάρης του ορκίζεται ότι τον είδε να τρέχει όρθιος στην επιφάνεια, σαν σπρίντερ, βγάζοντας άναρθρες κραυγές! Ο ίδιος άνθρωπος, μια άλλη νύχτα παράνομου ψαρέματος, έπαθε το ακόμα πιο απίστευτο: Εκεί που κολυμπούσε, ένιωσε μια δυνατή σουβλιά στο σβέρκο, σαν κάτι να τον χτύπησε από ψηλά. Σήκωσε τρομοκρατημένος το κεφάλι και τα βίαια τσιμπήματα συνεχίστηκαν, ενώ κάτι φτεροκοπούσε γύρω του. Ηταν ένας κορμοράνος ή θαλασσοκουρούνα ή καλικατζού, ένα είδος αγριόπαπιας που τον είχε θεωρήσει θήραμα μέσα στο σκοτάδι και προσπαθούσε να τον φάει. Στη θάλασσα τελικά τα πάντα μπορεί να συμβούν και κανείς ποτέ δεν ξέρει από πού θα του έρθει. Εχω δει πέτρες να πέφτουν μπροστά μου στη ρίζα του «τοίχου», έχω δει βάρκες που πέρασαν δίπλα από τον αναπνευστήρα μου, μου έχουν συμβεί όσα αφηγήθηκα πιο πάνω κι άλλα πολλά που έχω πια ξεχάσει. Περπατώ ακόμα στον κόσμο από τύχη και σύμπτωση, από πίστη και εύνοια, επειδή «είχε ακόμη λάδι το καντήλι μου», όπως χαρακτηριστικά λένε στο Θιάκι, που πάει να πει ότι δεν είχε έλθει ακόμα η ώρα μου; Οπως και να έχει, ξέρω καλά πως τίποτα δεν είναι δεδομένο για πάντα, και η τύχη κάποτε τελειώνει, και η εύνοια των «από πάνω» κάποτε αποσύρεται. Κοινή γαρ η μοίρα και το μέλλον αόρατο. Ο,τι κι αν φέρει αυτό το αόρατο μέλλον, όμως, όποιο κι αν είναι το τέλος αυτής της ύπαρξης, ποτέ δεν θα μετάνιωνα για την επιλογή μου να ζήσω με τη θάλασσα, με τις χαρές της, με τις πίκρες της και με τους αναρίθμητους κινδύνους της. Kείμενο-Φωτογραφίες: Κωστής Γεωργάς πηγη http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23380&subid=2&pubid=63685802